Sayı : 2012/46

Tarih : 06.12.2012

Konu :“ 2013 Yılında Tutulacak Yasal Defterin Tasdikleri Hakkında”

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun getirmiş olduğu yeniliklerden birisi de ticari defterler konusu ile ilgili hükümleridir. Yıl sonuna, (Hesap dönemi ) yaklaştığımız bu günlerde 2013 yılı için ticari defterlerden hangilerinin, ne zaman ve ne şekilde tasdik edileceği ve kullanılacağına ilişkin hususlar, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

A)-VERGİ USUL KANUNUNA GÖRE TUTULACAK VE TASDİK ETTİRİLECEK DEFTERLER: GELİR ve KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ İÇİN :

1)-Bilanço Esasına Göre Tutulacak Defterler;

a)-Yevmiye Defteri

b)-Defteri Kebir (VUK hükümlerine göre tasdiki zorunlu olmayıp, tutulması zorunludur.)

c)-Envanter ve Bilanço defteri d) Damga Vergisi Defteri [ Damga Vergisi genel tebliğleri ile “Sürekli Mükellefiyet” tesis ettirilen kişi ve kurumlar(örneğin AŞ’ler) bu defteri tutmak ve kullanmaya başlamadan önce tasdik ettirmek zorundadırlar. ]

2)-İşletme Esasına Göre Tutulacak Defter; İşletme Defteri

3)-Serbest Meslek Erbabının Tutacağı Defter; Serbest Meslek Kazanç Defteri

Yukarıda sayılanlar dışında 213 sayılı Vergi Usul Kanununu hükümlerine göre ihtiyaç halinde tutulması gereken diğer defterler ise şunlardır: İmalat defteri, kombine imalatta imalat defteri, bitim işleri defteri, yabancı nakliyat kurumlarının hasılat defteri, ambar defteri ve çiftçi işletme defteri.

Ayrıca muhtelif yasa ve tebliğler ile tutulması gereken defterler de yine tutulmaya ve tasdik ettirilmeye devam edilecektir.(Damga Vergisi, İşletme Defteri,Serbest Bölge Defteri gibi)

Yukarıda belirtilen mükellef grupları Yeni TTK ya göre başkaca herhangi bir defter tutmayacak, tasdik ettirmeyeceklerdir. Önceki yıllardaki tasdik ve defter tutma hükümleri devam etmektedir.

B)-TÜRK TİCARET KANUNUNA GÖRE TUTULACAK VE TASDİK ETTİRİLECEK DEFTERLER: KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ İÇİN (LTD VE A.Ş) :

6102 sayılı Yeni TTK’ unun 64. maddesi defter tutma ve tasdik hükümlerini düzenlemektedir. Madde metni aşağıdaki gibidir. TTK MADDE 64. Defter tutma yükümlülüğü:

(1)- (Değişik fıkra: 6335 S.K.-26.06.2012/m.8) “Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.”

(2) -Tacir, işletmesiyle ilgili olarak gönderilmiş bulunan her türlü belgenin, fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekildeki bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür.

(3) – (Değişik fıkra: 6335-26.06.2012/m.8) “Fiziki ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri ile dördüncü fıkrada sayılan defterlerin açılış onayları, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılır. Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırılır. Pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir. Yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin üçüncü ayının sonuna kadar notere yaptırılır. Ticaret şirketlerinin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılışı ticaret sicili müdürlükleri tarafından da onaylanabilir. Açılış onayının noter tarafından yapıldığı hâllerde noter, ticaret sicili tasdiknamesini aramak zorundadır. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması hâlinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter onayı aranmaz. Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir.”

(4) -Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.

(5) – (Değişik fıkra: 6335 S.K.-26.06.2012/m.8) “Bu Kanuna tabi gerçek ve tüzel kişiler, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun defter tutma ve kayıt zamanıyla ilgili hükümleri ile aynı Kanunun 175 inci ve mükerrer 257 nci maddelerinde yer alan yetkiye istinaden yapılan düzenlemelere uymak zorundadır. Bu Kanunun defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, aktifleştirme, karşılıklar, hesaplar, değerleme, saklama ve ibraz hükümleri 213 sayılı Kanun ile diğer vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına, vergi kanunlarına uygun olarak vergi matrahının tespit edilmesine ve buna yönelik mali tabloların hazırlanmasına engel teşkil etmez.” Yukarıdaki madde hükümlerine göre; 6102 sayılı yeni TTK’nın 64.maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen aşağıdaki defterlerin kullanılması gerekmektedir.

a) Yevmiye Defteri

b) Defteri Kebir

c) Envanter Defteri

d) Pay Defteri

e) A.Ş. İçin Yönetim Kurulu Karar Defteri / Ltd Şirketler İçin Müdürler Kurulu Karar Defteri

f) Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri

C)- DEFTERLERİN TASDİK ZAMANI:

Gerek VUK Md.221 gerekse TTK’nu MD.64 hükümlerine göre:

1. Ötedenberi işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda (ARALIK);

2. Hesap dönemleri Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilenler, defterin kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda;

3. Yeniden işe başlayanlar, sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler işe başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce; vergi muafiyeti kalkanlar, muaflıktan çıkma tarihinden başlayarak on gün içinde;

4. Tasdike tabi defterlerin dolması dolayısıyla veya sair sebeplerle yıl içinde yeni defter kullanmaya mecbur olanlar bunları kullanmaya başlamadan önce. TTK 64/3. Maddesine göre; Pay defteri ile Genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir.

D)-TASDİK YENİLEME (ARA TASDİK) VUK MD.222

Defterlerini ertesi yılda da kullanmak isteyenler Ocak ayı, hesap dönemleri Maliye Bakanlığınca tespit edilenler bu dönemin ilk ayı içinde tasdiki yeniletmeye mecburdurlar. Yeni TTK ya göre Defterlerin ara tasdiki yoktur. Ancak Yukarıda da Belirtildiği gibi VUK hükümleri değişmemiştir. Yeni TTK’ nun 64/3.fıkrasında “ Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir.” hükmü mevcuttur.

E)- KAPANIŞ TASDİKİ (TTK MD 64/5)

Yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin üçüncü ayının sonuna (Normal Hesap dönemleri için 31/MART) kadar notere yaptırılır.

F) 2013 YILI BİLANÇO VEYA İŞLETME ESASINA GÖRE DEFTER TASDİK ETTİRME AYIRIMI

Türk Ticaret Kanunu’nun 64/1. Maddesinde, “Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.”denilmektedir. Türk Ticaret Kanunun 12. Maddesinde kimlerin tacir sayılacağı belirtilmiştir. Temel olarak 12/1. maddesi: “Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir.” şeklindedir. 64/1. Maddesinde, tacirlerin bilanço esasına göre defter tutmaları öngörülmektedir. Bu defterler “yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri” olup; işletmeler, şirket olmaları halinde ilave defterler “Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri” tasdik ettirilecektir. İşletme Defteri tutmaya devam edecek olanlar 07.12.2012 tarihi itibari ile henüz bu konuda bir açıklama yapılmamıştır. TTK’nunda da İşletme Defteri bahsi geçmemektedir. Ancak, esnaf niteliğinde olanlar, işletme defteri tutacaklardır. Esnaf olarak kabul edilecek olanlar, TTK’nun 15. Maddede esnaf olarak tanımlanmış olanlar ile 11/2. Maddeye göre Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede, esnaf sınırında kalan kişilerdir. Bakanlar Kurulunca 06.12.2012 tarihi itibari ile henüz ticari işletme ile esnaf işletmesi sınırını belirleyen bir Kararname çıkarılmamıştır. Bu anlamda esnaf tanımlanması için, 213 Sayılı VUK’nun 177. Maddesindeki II. Sınıf tüccar limitlerinin esas alınmasının mümkün olabileceği düşünülmektedir. 2013 yılı limitleri için, en son belirlemenin yapıldığı, 411 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’ndeki hadlerin, 419 no.lu Vergi Usul Kanunu Tebliğinde belirlenen 2012 yılı yeniden değerleme katsayısı %7,8 ile güncelleştirilmesi sonucu bulunacak rakamlar baz alınabilir. Aşağıdaki limitlerin altında kalmakla birlikte ticaret odasına tescilini yaptırmış olanların hangi sınıf defter tutacakları, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı’nın yapacağı çalışmalar sonucunda netleşecektir.

Buna göre:

1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanlar:

a) Yıllık alımları tutarı: 140.000 X 7,8= 150,920 TL, veya

b) Yıllık Satışları Tutarı: 190.000 X 7,8= 204,820 TL’yi aşanlar,

2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki(hizmet alanı) işlerle uğraşanlar:

Yıllık gayri safi iş hâsılatı 77.000 X 7,8 = 83,006 TL’yi aşanlar,

3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde: İş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 150.000 TL’yi aşanlar(Hesaplamalarda son üç hanedeki yuvarlamalar ihmal edilmiştir), Bilanço esasına göre defter tutacaklardır.

G) TİCARİ DEFTERLERİN ELEKTRONİK ORTAMDA TUTULMASI HALİNDE,

213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu uyarınca tutulması zorunlu olan defterlerin elektronik ortamda oluşturulması, kaydedilmesi, muhafazası ve ibrazına ilişkin usul ve esaslar hakkında Maliye Bakanlığı ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca müştereken çıkarılan, 1 Sıra No’lu ELEKTRONİK DEFTER GENEL TEBLİĞİ, 13.12.2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Tebliğ, 13.12.2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu Tebliğe göre elektronik defter tutulması zorunlu olmayıp mükelleflerin ihtiyarina bırakılmıştır. Tebliğde yer alan şartları taşıyanlar 01.01.2012 tarihinden itibaren elektronik defter tutabileceklerdir. Elektronik defter tutma olanağından yararlanmak isteyen mükelleflerde aranan şartlar ise Tebliğde aşağıdaki gibi belirlenmiştir:

Defterlerini elektronik ortamda oluşturmak, kaydetmek, muhafaza ve ibraz etmek isteyen gerçek ve tüzel kişi mükelleflerin aşağıda yer alan şartları taşımaları gerekmektedir.

a) Gerçek kişi mükelleflerin 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümleri çerçevesinde üretilen nitelikli elektronik sertifikaya sahip olmaları,

b) Tüzel kişi mükelleflerin 397 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde yer alan belirlemeler çerçevesinde elektronik fatura uygulamasından yararlanma iznine sahip olması ve bu çerçevede Mali Mühür temin etmiş olması,

c) Elektronik defter tutulması, kaydedilmesi, onaylanması, saklanması ve ibrazında kullanılacak yazılımın uyumluluk onayı almış bir yazılım olması. Yukarıda yer alan şartları taşıyanlardan, bu Tebliğ kapsamında elektronik defter oluşturmak, kaydetmek, muhafaza ve ibraz etmek isteyenler, aşağıda yer alan bilgi ve belgeler ile www.edefter.gov.tr internet sitesinde belirtilen Gelir İdaresi Başkanlığı veya Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü’ne adresine yazılı olarak başvuruda bulunacaktır. Mükelleflerin Elektronik defter tutulması halinde defterlerin açılışlarında ve yevmiye defter ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter onayı aranmaz.

 

Saygılarımızla.

Denk Danışmanlık & Yeminli Mali Müşavirlik

**Belirtilen konu ile ilgili ek bilgi gerektiğinde 0 312 473 43 04 no’lu telefonumuzdan Yeminli Mali Müşavirliğimizi arayabilir ve/veya www.denkymm.com.tr sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

 

“Yukarıda  yer alan bilgiler genel bilgilendirme ve yorum yapma amaçlıdır. Bu nedenle işbu sirkülerin içerdiği hususlarla ilgili işlem
tesis etmeden önce yetkili makamlardan görüş alınmasında yarar vardır. Denk YMM, iş bu sirkülerin içeriğinden kaynaklanan sonuçlardan dolayı sorumlu tutulamaz. Gönderilen sirkülerimiz, kaynak gösterilmek suretiyle iktibas edilebilir, izinsiz çoğaltılamaz.”